Meertalige videoproductie: zo lokaliseer je animatie voor internationale markten

Vertaling, lokalisatie en transcreatie: wat er telkens verandert

De drie termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze staan voor een verschillende mate van aanpassing en worden anders geprijsd.

De meeste zakelijke video's zitten daartussenin. Een productuitlegvideo voor Duitse kopers heeft zelden een nieuw concept nodig, maar wel een Duitse voice-over, Duitse tekst in beeld die in de lay-out past en voorbeelden die in Duitsland herkenbaar zijn.

Bepaal de taalstrategie voordat je het script schrijft

Lokalisatie is het goedkoopst als ze vanaf het begin is ingebouwd. Spreek voor het script af:

• Welke markten, en welke variant van elke taal. Frans voor Frankrijk en Frans voor Québec verschillen in woordenschat en stemkeuze, net als Nederlands voor Nederland en voor Vlaanderen.
• Voice-over, ondertitels of allebei per plek.
• Wie elke taal controleert. Liefst een collega in de markt die het product kent, niet alleen een vertaler.
• Wat in alle markten gelijk moet blijven, zoals veiligheidsinstructies of juridische teksten, en wat mag worden aangepast.

Voice-over, ondertitels of allebei?

Ondertitels zijn in veel situaties ook een eis voor toegankelijkheid. WCAG 2.2, de toegankelijkheidsrichtlijnen van het W3C, noemt ondertitels voor alle vooraf opgenomen audio in gesynchroniseerde media als succescriterium op niveau A (1.2.2), het meest basale niveau.

Schrijf een bronscript dat zich goed laat lokaliseren

• Vermijd uitdrukkingen en woordgrappen die maar in één taal werken. „De spijker op de kop slaan” of het Engelse „hit it out of the park” moet je voor elke markt herschrijven, niet vertalen.
• Houd zinnen kort en letterlijk. Die laten zich voorspelbaarder vertalen en makkelijker opnieuw timen.
• Laat ruimte in de timing. Tekst die uit het Engels in de meeste Europese talen wordt vertaald, wordt langer, en de voice-over groeit mee. Een Engels script dat precies 60 seconden vult, laat geen ruimte over.
• Scheid woord en beeld. Hang geen grap of kernboodschap op tekst in de illustratie, zoals een woord op een bord waar de voice-over naar verwijst.
• Markeer wat niet mag veranderen: productnamen, namen van functies die moeten overeenkomen met de gelokaliseerde interface, en wettelijk voorgeschreven teksten.
• Spreek een woordenlijst af met producttermen en hun goedgekeurde vertalingen voordat het vertalen begint.

Timing: als de Duitse versie langer duurt

Duurt een gelokaliseerde stem langer dan de Engelse, dan zijn er drie manieren om dat op te vangen, ruwweg in volgorde van voorkeur:

1. Pas de vertaling aan. Een goede adaptatie kort in zonder betekenis te verliezen en laat het beeld dragen wat de woorden niet meer zeggen.
2. Time de animatie opnieuw. Scènes kun je per taal langer laten staan of rekken, een van de grote voordelen van animatie ten opzichte van gefilmde video. Scènes met korte pauzes tussen de onderdelen maken dat veel makkelijker.
3. Laat iets sneller spreken, maar alleen zolang het natuurlijk klinkt. Een opgejaagde stem kost sneller vertrouwen dan een iets langere video.

Personages die in beeld lipsynchroon praten, zijn het lastigste geval, want elke taal vraagt om nieuwe mondanimatie. Staan er meerdere talen gepland, dan is een voice-over over de personages heen meestal praktischer dan dialoog.

Tekst in beeld, typografie en lay-out

Tekst in beeld laat meer gelokaliseerde video's stranden dan de voice-over. De W3C-richtlijn over tekstlengte bij vertaling laat met cijfers van IBM zien dat de uitbreiding ten opzichte van het Engels sterk afhangt van de lengte: teksten tot 10 tekens kunnen twee tot drie keer zo lang worden, terwijl tekst van meer dan 70 tekens gemiddeld zo'n 1,3 keer de Engelse lengte heeft. Korte labels, knoppen en titels, die in animatie voortdurend voorkomen, groeien het meest.

• Ontwerp tekstvakken voor de langste taal, niet voor het Engels. Staat Duits op de planning, test de lay-outs dan al in het storyboard met echte Duitse tekst.
• Controleer de tekenset van het lettertype. Pools heeft letters nodig als ą, ę, ł, ń, ś, ź en ż; Duits de ß en umlauts; Frans hoofdletters met accenten. Ontbreken die in een displaylettertype, dan moet je laat in de productie van lettertype wisselen.
• Volg lokale conventies. Duits, Frans, Nederlands en Pools gebruiken een komma als decimaalteken, en in de Franse typografie staat traditioneel een vaste spatie voor een dubbele punt, vraagteken en uitroepteken.
• Houd tekst op live, bewerkbare lagen in het project, nooit ingebakken in gerenderde beelden of illustraties.
• Houd rekening met softwareschermen. Is de productinterface zelf gelokaliseerd, dan hoort de video de gelokaliseerde UI te tonen, en dat betekent schermen per taal opnemen of nabouwen.

Engelse animatie lokaliseren naar het Duits, Frans, Pools en Nederlands

Elke markt heeft eigen gewoontes. Deze punten zijn vertrekpunten om met je reviewers in de markt te bespreken, geen vaste regels.

Projectbestanden die klaar zijn voor lokalisatie: wat je van je studio vraagt

• Een master zonder tekst, of projectbestanden waarin elk tekstelement op een eigen, bewerkbare laag staat.
• Losse audiosporen voor stem, muziek en geluidseffecten, zodat een nieuwe stem kan worden gemixt met de originele muziek en effecten.
• Ondertitelbestanden (SRT of WebVTT) per taal, in plaats van ondertitels die alleen in de enige master zijn ingebrand.
• Gegevens en licenties van lettertypes voor elk lettertype, gecontroleerd voor de geplande talen.
• Een script met timingoverzicht waarin staat welke zin bij welke scène hoort.
• Afspraken over de bronbestanden, voor als je later met een andere leverancier of intern wilt lokaliseren.

Heeft een bestaande video geen projectbestanden en is de tekst in het beeld ingebakken, dan moeten de betreffende scènes voor elke taal opnieuw worden gebouwd. Daarom kan het lokaliseren van een oudere video duurder uitvallen dan verwacht.

Een workflow voor meertalige video met kwaliteitscontrole

1. Keur de Engelse master goed, of in elk geval het script en storyboard, voordat het vertalen begint, zodat late wijzigingen zich niet over alle talen vermenigvuldigen.
2. Vertaal en bewerk het script met de woordenlijst, en laat het daarna controleren door iemand in elke markt.
3. Kies en neem de stem op voor elke taal, met een uitspraakgids voor product- en bedrijfsnamen.
4. Time opnieuw en stel samen per versie: tekstlagen vervangen, wachttijden aanpassen en elke regelafbreking controleren.
5. Beoordeel de video, niet de spreadsheet. Reviewers in de markt horen de afgewerkte gelokaliseerde montage te bekijken, want problemen met timing, regelafbrekingen en toon worden pas daar zichtbaar.
6. Controleer de ondertitels technisch: regellengte, leessnelheid en synchronisatie. De Engelse timed-textrichtlijn van Netflix hanteert bijvoorbeeld 42 tekens per regel en maximaal 20 tekens per seconde voor programma's voor volwassenen, en vergelijkbare grenzen zijn een goede maatstaf voor zakelijke video.
7. Laat elke taal goedkeuren door de eigenaar in de markt.

Budget voor meertalige videoproductie

De kosten stijgen met elke taal, maar niet gelijkmatig over de hele productie. Script, storyboard, ontwerp en het grootste deel van de animatie betaal je één keer. Per taal komt terug:

• Vertaling, adaptatie en controle in de markt.
• Stemkeuze en opname, als de versie wordt ingesproken.
• Tekst in beeld vervangen en lay-outs corrigeren, afhankelijk van hoeveel tekst de video toont.
• Nieuwe timing, ondertitelbestanden en de definitieve export van elke versie.
• Interface of tekst opnieuw bouwen als die in het beeld was ingebakken.

De grootste besparing is talen vanaf het begin inplannen. Lay-outs, tekstlagen en timing die op lokalisatie zijn ingericht, maken van elke extra versie een fractie van de oorspronkelijke inspanning, terwijl versies die na oplevering worden aangevraagd vaak extra werk vragen. Noem bij je offerteaanvraag alle talen die je verwacht, ook die voor later, zodat de studio elke versie apart kan prijzen.

Zo maakt Lucid Motion Studio taalversies

We maken voice-over- en ondertitelversies van één goedgekeurde master en plannen tekst in beeld al in het storyboard in voor vertaling, zodat elke versie efficiënt is. Onze projectervaring omvat Duits, Frans, Spaans, Zweeds, Russisch en Pools, en jouw team of een reviewer die jij aanwijst keurt elke taal goed voor de oplevering. Taalversies zijn beschikbaar voor uitlegvideo's, bedrijfsvideo's en trainingsvideo's, en bureaus kunnen ons via onze white-labelservice inschakelen om in de talen van hun klant onder eigen merk te leveren.

Bronnen

• Text size in translation, W3C Internationalization (Engelstalig)
• Understanding Success Criterion 1.2.2: Captions (Prerecorded), WCAG 2.2, W3C (Engelstalig)
• English (USA) Timed Text Style Guide, Netflix Partner Help Center (Engelstalig)