Wielojęzyczna produkcja wideo: jak lokalizować animacje na rynki zagraniczne

Tłumaczenie, lokalizacja i transkreacja: co zmienia każde z nich

Te trzy pojęcia często stosuje się zamiennie, ale oznaczają różny zakres zmian i są inaczej wyceniane.

Większość filmów biznesowych mieści się pośrodku. Film wyjaśniający o produkcie dla klientów w Niemczech rzadko potrzebuje nowego konceptu, ale potrzebuje niemieckiego lektora, niemieckiego tekstu na ekranie, który mieści się w układzie, i przykładów zrozumiałych w Niemczech.

Ustal strategię językową, zanim powstanie scenariusz

Lokalizacja kosztuje najmniej, gdy jest zaplanowana od początku. Przed pisaniem scenariusza ustal:

• Jakie rynki i jaki wariant każdego języka. Francuski dla Francji i dla Quebecu różnią się słownictwem i doborem lektorów, podobnie niderlandzki dla Holandii i dla Flandrii.
• Lektor, napisy czy jedno i drugie w każdym miejscu emisji.
• Kto sprawdza każdy język. Najlepiej osoba z danego rynku, która zna produkt, a nie tylko tłumacz.
• Co musi pozostać identyczne na wszystkich rynkach, na przykład instrukcje bezpieczeństwa czy zapisy prawne, a co można dostosować.

Lektor, napisy czy jedno i drugie?

Napisy są też w wielu sytuacjach wymogiem dostępności. WCAG 2.2, wytyczne W3C dotyczące dostępności treści internetowych, uznają napisy do wszystkich nagranych wcześniej treści audio w mediach zsynchronizowanych za kryterium sukcesu poziomu A (1.2.2), czyli podstawowego poziomu zgodności.

Jak napisać scenariusz źródłowy, który łatwo zlokalizować

• Unikaj idiomów i gier słów, które działają tylko w jednym języku. „Trafić w dziesiątkę” albo angielskie „hit it out of the park” trzeba na każdy rynek napisać od nowa, a nie przetłumaczyć.
• Pisz krótkie, dosłowne zdania. Tłumaczą się przewidywalniej i łatwiej je ponownie zgrać w czasie.
• Zostaw zapas w timingu. Tekst tłumaczony z angielskiego na większość języków europejskich się wydłuża, a za nim wydłuża się nagranie lektora. Angielski scenariusz, który wypełnia dokładnie 60 sekund, nie zostawia żadnego zapasu.
• Oddziel słowa od obrazu. Nie opieraj żartu ani kluczowego przekazu na tekście wewnątrz ilustracji, na przykład na słowie na szyldzie, do którego odnosi się lektor.
• Oznacz, czego nie wolno zmieniać: nazwy produktów, nazwy funkcji, które muszą zgadzać się ze zlokalizowanym interfejsem, oraz treści regulowane przepisami.
• Uzgodnij glosariusz pojęć produktowych i ich zatwierdzonych tłumaczeń, zanim zacznie się tłumaczenie.

Timing: gdy wersja niemiecka się wydłuża

Gdy zlokalizowane nagranie lektora jest dłuższe niż angielskie, są trzy sposoby, żeby to wchłonąć, mniej więcej w kolejności preferencji:

1. Skróć tłumaczenie. Dobra adaptacja skraca bez utraty znaczenia i pozwala obrazowi przekazać to, czego słowa już nie mówią.
2. Zgraj animację na nowo. Sceny można w każdym języku wydłużyć lub zatrzymać, co jest jedną z głównych przewag animacji nad filmem nagrywanym kamerą. Sceny z krótkimi pauzami między kolejnymi myślami bardzo to ułatwiają.
3. Lekko przyspiesz tempo lektora, ale tylko dopóki brzmi naturalnie. Pospieszny głos szybciej odbiera zaufanie niż nieco dłuższy film.

Najtrudniejszym przypadkiem są postacie, które mówią na ekranie z synchronizacją ust, bo każdy język wymaga nowej animacji ust. Gdy planujesz kilka języków, narracja lektora nad postaciami jest zwykle praktyczniejsza niż dialogi.

Tekst na ekranie, typografia i układ

Tekst na ekranie psuje więcej zlokalizowanych filmów niż lektor. Wytyczne W3C dotyczące długości tekstu w tłumaczeniu, oparte na danych IBM, pokazują, że wydłużenie względem angielskiego zależy w dużej mierze od długości: teksty do 10 znaków mogą urosnąć dwu- lub trzykrotnie, a teksty powyżej 70 znaków mają średnio około 1,3 długości angielskiej. Krótkie etykiety, przyciski i tytuły, których animacja używa bez przerwy, rosną najbardziej.

• Projektuj pola tekstowe pod najdłuższy język, a nie pod angielski. Jeśli w planie jest niemiecki, przetestuj układy już na etapie storyboardu z prawdziwym niemieckim tekstem.
• Sprawdź zestaw znaków fontu. Polski potrzebuje liter takich jak ą, ę, ł, ń, ś, ź i ż, niemiecki ß i umlautów, francuski wielkich liter z akcentami. Jeśli font tytułowy ich nie ma, trzeba go zmienić późno w produkcji.
• Przestrzegaj lokalnych konwencji. Niemiecki, francuski, niderlandzki i polski używają przecinka jako separatora dziesiętnego, a francuska typografia tradycyjnie stawia twardą spację przed dwukropkiem, pytajnikiem i wykrzyknikiem.
• Trzymaj tekst na aktywnych, edytowalnych warstwach w projekcie, nigdy nie wtapiaj go w wyrenderowane obrazy czy ilustracje.
• Pamiętaj o ekranach oprogramowania. Jeśli interfejs produktu jest zlokalizowany, film powinien pokazywać zlokalizowany interfejs, a to oznacza nagranie lub odtworzenie ekranów dla każdego języka.

Lokalizacja angielskiej animacji na niemiecki, francuski, polski i niderlandzki

Każdy rynek ma swoje zwyczaje. Te uwagi to punkt wyjścia do rozmowy z osobami sprawdzającymi na danym rynku, a nie sztywne reguły.

Pliki projektowe gotowe do lokalizacji: o co poprosić studio

• Master bez tekstu albo pliki projektowe, w których każdy element tekstu jest na osobnej, edytowalnej warstwie.
• Osobne ścieżki dźwiękowe dla lektora, muzyki i efektów, żeby nowy głos dało się zmiksować z oryginalną muzyką i efektami.
• Pliki napisów (SRT lub WebVTT) dla każdego języka zamiast napisów wypalonych w jedynym masterze.
• Informacje o fontach i licencjach dla każdego kroju, sprawdzone pod kątem planowanych języków.
• Scenariusz z rozpiską czasową pokazującą, która kwestia pada w której scenie.
• Ustalenia dotyczące plików źródłowych, jeśli lokalizacja może się kiedyś odbywać u innego wykonawcy lub we własnym zakresie.

Jeśli istniejący film nie ma plików projektowych, a tekst jest wtopiony w obraz, odpowiednie sceny trzeba zbudować od nowa dla każdego języka. Dlatego lokalizacja starszego filmu może kosztować więcej, niż się zakłada.

Proces wielojęzycznej produkcji wideo z kontrolą jakości

1. Zatwierdź angielski master, a przynajmniej scenariusz i storyboard, zanim zacznie się tłumaczenie, żeby późne zmiany nie mnożyły się we wszystkich językach.
2. Przetłumacz i zaadaptuj scenariusz z pomocą glosariusza, a potem daj go do sprawdzenia osobie z każdego rynku.
3. Dobierz i nagraj lektora dla każdego języka, z instrukcją wymowy nazw produktów i firm.
4. Zgraj na nowo i złóż każdą wersję: podmień warstwy tekstu, dopasuj pauzy i sprawdź każde przełamanie wiersza.
5. Sprawdzaj film, nie arkusz. Osoby z danego rynku powinny obejrzeć gotowy, zlokalizowany montaż, bo problemy z timingiem, łamaniem wierszy i tonem widać dopiero tam.
6. Sprawdź napisy technicznie: długość wierszy, tempo czytania i synchronizację. Angielski przewodnik Netflixa dotyczący napisów przyjmuje na przykład 42 znaki w wierszu i do 20 znaków na sekundę w programach dla dorosłych, a podobne limity to rozsądny punkt odniesienia także dla filmów firmowych.
7. Zatwierdź każdy język z osobą odpowiedzialną za dany rynek.

Budżet wielojęzycznej produkcji wideo

Koszty rosną z każdym językiem, ale nie równomiernie w całej produkcji. Za scenariusz, storyboard, projekt graficzny i większość animacji płacisz raz. Dla każdego języka powtarzają się:

• Tłumaczenie, adaptacja i weryfikacja na rynku.
• Dobór i nagranie lektora, jeśli wersja ma być udźwiękowiona.
• Wymiana tekstu na ekranie i poprawki układu, zależnie od tego, ile tekstu pokazuje film.
• Nowy timing, pliki napisów i finalny eksport każdej wersji.
• Odbudowa interfejsu lub tekstu, który był wtopiony w obraz.

Największą oszczędność daje zaplanowanie języków od początku. Układy, warstwy tekstu i timing przygotowane do lokalizacji sprawiają, że każda kolejna wersja wymaga ułamka pierwotnej pracy, a wersje zamawiane po dostawie często wymagają poprawek. Prosząc o wycenę, wymień wszystkie języki, których się spodziewasz, także te planowane na później, żeby studio mogło wycenić każdą wersję osobno.

Jak Lucid Motion Studio przygotowuje wersje językowe

Wersje z lektorem i z napisami przygotowujemy z jednego zatwierdzonego mastera, a tekst na ekranie planujemy pod tłumaczenie już na etapie storyboardu, żeby każda wersja powstawała sprawnie. Nasze doświadczenie projektowe obejmuje niemiecki, francuski, hiszpański, szwedzki, rosyjski i polski, a Twój zespół lub wskazana przez Ciebie osoba zatwierdza każdy język przed dostawą. Wersje językowe są dostępne dla filmów wyjaśniających, filmów firmowych i filmów szkoleniowych, a agencje mogą zlecić nam dostawę w językach swoich klientów pod własną marką w ramach usługi white label.

Źródła

• Text size in translation, W3C Internationalization (w języku angielskim)
• Understanding Success Criterion 1.2.2: Captions (Prerecorded), WCAG 2.2, W3C (w języku angielskim)
• English (USA) Timed Text Style Guide, Netflix Partner Help Center (w języku angielskim)